Początkowo pracownicy Zakładu Dziennikarstwa zajmowali się głównie organizacją studiów dziennikarskich oraz koordynowaniem praktyk redakcyjnych, jednak już w 1979 roku przystąpiono do realizacji pierwszych programów badawczych, w których brali udział również studenci. Przeważała tematyka związana z komunikowaniem międzynarodowym, zagraniczną polityką kulturalna niektórych państw europejskich oraz historią prasy śląskiej i młodzieżowej. Prowadzono też badania nad współczesną prasą śląską. Wyniki badań początkowego okresu działalności Zakładu Dziennikarstwa opublikowano między innymi w następujących publikacjach: J. Mądry (red.) Kultura jako instrument polityki zagranicznej RFN w latach 1945 – 1975;  J. Mądry (red.) Koncepcje programowe współpracy kulturalnej RFN z innymi krajami europejskiej wspólnoty socjalistycznej w latach 1949 – 1977; Trybuna Robotnicza 1945 – 1980.

Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ukształtował się zasadniczy kierunek badawczy zakładu, co miało bezpośredni związek z umową, zawartą przez kierownictwo zakładu z Zarządem Głównym RSW, zawartą jesienią 1979. na jej podstawie zostały stworzone warunki do opracowania długofalowego projektu badawczego pod nazwą Teoria i praktyka prasy i dziennikarstwa lokalnego w Polsce. W ramach tego projektu realizowano badania nad zawartością periodyków lokalnych, technikami pracy redakcyjnej w tego rodzaju prasie, badania nad odbiorem społecznym prasy lokalnej oraz jej społeczną skutecznością, jak również nad systemem prasy i praktycznymi skutkami umiejscowienia w nim prasy lokalnej. W trakcie realizacji programy w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych przeprowadzono sondaże, wywiady i badania ankietowe w ponad 90% redakcji pism lokalnych. W maj 1984 roku zorganizowano ogólnopolskie konserwatorium pod nazwą Komunikowanie lokalne oraz jego prasowe i pozaprasowe realizacje, a w roku 1985 Zakład był organizatorem międzynarodowej konferencji, poświęconej prasie lokalnej, w której wzięli udział przedstawiciele polskich ośrodków badawczych oraz goście z Czechosłowacji, NRD, ZSRR, Szwajcarii, RFN i Austrii.

W latach dziewięćdziesiątych badawcze zainteresowania pracowników Zakładu skupiły się na kwestiach transformacji systemu medialnego, głównie na południu Polski. Jednym ze skutków takiej orientacji była konferencja, zorganizowana w roku 1995 roku na temat Transformacja radia w Polsce i na świecie (1990 – 1995), w której, oprócz polskich badaczy, uczestniczyli profesorowie z RFN, Rosji, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Kanady oraz Słowacji.

Współcześnie badania Zakładu Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego skupiają się wokół zagadnień systemu komunikowania w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem komunikowania lokalnego. Prowadzone są badania zarówno dotyczące aspektu dziennikarskiego funkcjonowania w systemie komunikowania masowego, społecznego odbioru prasy, jak i prasoznawczej analizy zawartości ukazujących się współcześnie periodyków. Wiele uwagi poświęca się również typologicznej charakterystyce rynku mediów lokalnych i regionalnych. Zakład utrzymuje liczne kontakty naukowe z rosyjskimi uniwersytetami między innymi z Sankt-Petersburga, Belgradu, Rostowa nad Donem, Moskwy, Woroneża, Krasnodaru, Togliatti, Czelabińska czy Jekatierinburga.